Oestradiol/oestrogeen vingerprik bij transdermale oestrogeensuppletie

Bij vrouwen die transdermale oestrogeensuppletie gebruiken, zien we regelmatig extreem verhoogde oestradiolwaarden bij vingerprikmetingen.
In veel gevallen gaat het hierbij niet om een echte verhoging in het bloed, maar om contaminatie vanuit de huid.

Hoe huidcontaminatie je uitslag kan vertekenen
Steeds meer vrouwen gebruiken transdermale hormoontherapie, zoals oestrogeenpleisters, -gels of -crèmes. Tegelijkertijd groeit de populariteit van laagdrempelig bloedonderzoek via een vingerprik. Dat lijkt een ideale combinatie — maar bij oestradiol gaat het regelmatig mis.

In de praktijk zien we vaak onverwacht hoge oestradiolwaarden bij vrouwen die hormoonpleisters gebruiken. Niet omdat hun bloedspiegel echt zo hoog is, maar door contaminatie vanuit de huid. In dit artikel leggen we uit hoe dat gebeurt, waarom dit vooral bij vingerpriktesten voorkomt en wat je wél betrouwbaar kunt doen.

Wat is het probleem vaak
Bij een vingerprik wordt capillair bloed afgenomen via de huid. Dat klinkt eenvoudig, maar bij hormoongebruik via de huid is juist dát de zwakke plek. Transdermale hormonen trekken niet alleen door de huid heen — ze blijven er ook op zitten. Oestradiol kan zich ophopen in de bovenste huidlagen, talg en huidvet. Wanneer je vervolgens een vingerprik doet, kan het hormoon van de huid of uit de huidlagen in het bloedmonster terechtkomen. Het laboratorium meet dan niet alleen wat er ín je bloed zit, maar ook wat er op je huid zat.
Het resultaat: een vals verhoogde oestradiolwaarde.

Waarom gebeurt dit vooral bij een vingerprik?
Bij een veneuze bloedafname (via de arm) wordt bloed rechtstreeks uit de bloedbaan gehaald, zonder contact met de huidoppervlakte op de meetplek. Bij een vingerprik is dat anders:

Zelfs handen wassen is vaak niet voldoende om alle oestradiolresten te verwijderen, omdat het hormoon zich in de huid kan nestelen.

Bij welke vormen van hormoontherapie komt dit voor?
Dit probleem zien we vooral bij:
- Oestrogeenpleisters
- Oestrogeengel
- Oestrogeencrème
- Samengestelde (bio-identieke) hormoonpreparaten
- Soms ook bij testosteroncrèmes (bij vrouwen én mannen)

En het kan optreden:
- Zelfs al de pleister niet op de hand zit
- Zelfs als je handschoenen draagt bij het aanbrengen
- Zelfs dagen na het aanbrengen

Waarom is dit klinisch relevant?
Een foutief verhoogde oestradiolwaarde kan leiden tot:
- Onnodige dosisverlaging
- Onterechte zorgen over 'te hoge spiegels'
- Verkeerde conclusies over opname of metabolisme
- Onrust bij cliënt of arts
- Onjuiste interpretatie van klachten (zoals gevoelige borsten, stemmingswisselingen)

Met andere woorden: je stuurt bij op basis van een meetfout.

Wat is wél betrouwbaar bij oestradiolgebruik? De beste keuze is een veneuze bloedafname!
Voor vrouwen die transdermale hormonen gebruiken is dit de gouden standaard voor oestradiolmeting.

Voordelen:
- Geen huidcontaminatie
- Betrouwbaarder voor dosering en follow-up
- Beter vergelijkbaar met referentiewaarden

Als je tóch een vingerprik overweegt dan is het belangrijk om te weten:
- Een verhoogde waarde kan contaminatie zijn.
- Vooral extreem hoge of plots stijgende waarden zijn verdacht.
- Uitslagen moeten altijd in context worden geïnterpreteerd

Herhaling met veneus bloed is verstandig bij twijfel

Samengevat
- Transdermale oestrogenen blijven aan en in de huid zitten
- Bij een vingerprik kan dit het bloedmonster vervuilen
- Dit leidt regelmatig tot vals verhoogde oestradiolwaarden
- Veneuze bloedafname is in dit geval de enige betrouwbare methode